Opera dla Głuchych

Plakat reklamujący sztukę Opera dla Głuchych

Pierwsza na świecie wersja opery dla głuchoniemych powstała w Finlandii. Prapremiera specjalnego spektaklu miała miejsce 12 maja 2008 roku w Mariehamn, stolicy należących do Finlandii Wysp Alandzkich. Zamiast doniosłego śpiewu – język migowy. Tytuł opery to „Porwanie Króla Artura”. Artyści wymigali tekst po fińsku. Libretto zostało zachowane w wersji oryginalnej. Operę w 1852 roku skomponował Frederik Pacius, a autorem libretta jest Zacharias Topelius. Dla widzów nieznających języka migowego przygotowano tekst opery.

W ubiegłym roku również u nas w kraju po raz pierwszy stworzono operę dla głuchych. Odbywa się to w formie dwuletniego cyklu wydarzeń artystycznych. Ich głównym przedmiotem będzie historia oraz współczesna kultura społeczności osób głuchych. Głównymi obszarami projektu są:

– prezentacja aktywności artystycznej głuchych (teatr, pantomima, poezja migowa, film) w głównym obiegu kultury wysokiej;

– wyjaśnienie jej historycznego, politycznego oraz kulturowego kontekstu;

– zbudowanie pomostu komunikacyjnego pomiędzy artystami oraz odbiorcami ze świata słyszących i ze świata głuchych.

SEZON 1 Opery dla głuchych: sezon teatralny 2017/2018

SEZON 2: sezon teatralny 2018/2019

Zwieńczeniem i podsumowaniem Sezonu 1 będzie (realizowane w Sezonie 2) stworzenie utworu łączącego praktyki twórcze obu środowisk kulturowych. Przekaz dotyczyć będzie głębokich, być może nie dających się pokonać, barier oddzielających kulturę osób głuchych od kultury osób słyszących.

Na „Operę dla głuchych – Sezon 1” (do czerwca 2018) złoży się 20 wydarzeń skierowanych do osób głuchych oraz słyszących. Wydarzenia będą miały charakter kameralnych spektakli teatralnych (i prób otwartych), pokazów filmowych, autorskich prezentacji poezji migowej, pantomimy oraz współczesnych technik choreograficznych, otwartych warsztatów dotyczących wymienionych uprzednio dziedzin, sesji z udziałem muzyków i teoretyków dotyczących percepcji dźwięku i fenomenów muzycznych w świecie słyszących oraz w świecie głuchych. Odbędą się także wykłady wprowadzające w kulturę i historię społeczności głuchych w Polsce oraz na świecie.

Wszystkie wydarzenia „Sezonu 1” stanowiły będą zarazem wstęp – proces przygotowania twórców oraz odbiorców – do „Sezonu 2” (wrzesień 2018 – czerwiec 2019), w którym zostanie stworzona nowa „opera dla głuchych” – interdyscyplinarny utwór, łączący elementy koncertu muzyki, instalacji audiowizualnej, spektaklu postdramatycznego, spektaklu tańca nowoczesnego, pantomimy i poezji migowej. Libretta dzieła (tradycyjne i migowe) oparte zostaną na historii Grahama Bella – kluczowej postaci w historii nowoczesnej kultury dźwiękowej (m.in. jako wynalazcy telefonu), ale też w historii opresji słyszącej większości wobec głuchej mniejszości. Zwieńczeniem projektu będzie premiera spektaklu w reż. Wojtka Zrałka-Kossakowskiego i Michała Mendyka pod tytułem „Opera dla Głuchych” – jesienią 2018 roku w Teatrze Studio.

Robert Piotrowicz, prowadzący warsztaty dla osób niesłyszących, których efektem będzie spektakl „Opera dla Głuchych” powiedział: „To będzie opera, w której układ choreograficzny nie symbolizuje tańca, tylko konkretne zdanie lub wiersz opowiadany za pomocą ruchu. Pracując z osobami niesłyszącymi zbudowaliśmy pierwowzór chóru języka migowego. Uczestnicy prób powtarzali w języku migowym określone słowo czy sekwencję, jednocześnie będąc rozlokowanym w przestrzeni. Tak naprawdę to robiliśmy coś w rodzaju poematu przestrzennego, który jest od razu widoczny jedynie dla niesłyszących. Pozostałe osoby rozpoznają język w postaci liter, tu natomiast mamy do czynienia z ekspresją i ruchem.”

 

Plan wydarzenia OPERA DLA GŁUCHYCH 1.1  czyli Wprowadzenie w kulturę głuchych:
15.10.2018 godz. 16:00 Wykład i dyskusja „ŻYCIE GŁUCHYCH W PRZESZŁOŚCI – HISTORIA”
15.10.2018 godz. 18:00 Pokaz filmu „SOUND AND FURY / DŹWIĘK WŚCIEKŁOŚCI”